Παθήσεις

Τι είναι η μυωπία;

Η μυωπία είναι μία ανωμαλία την οποία εμφανίζει σχεδόν το 50% των ανθρώπων στην παραγωγική ηλικία παγκοσμίως. Σκοπίμως, χρησιμοποιείται πλέον ο όρος ανωμαλία και όχι πάθηση για τα διαθλαστικά προβλήματα. Η χρήση των όρων «ασθενής» και «ασθένεια» για να περιγράψουμε τους συνανθρώπους μας με διαθλαστικές ανωμαλίες είναι κατά την γνώμη μας αρκετά αυθαίρετη, καθώς αφορά σε όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως π.χ. πρεσβυωπίας . Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) αναδεικνύει την μυωπία σαν Πανδημία, αφού σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη αφορά πλέον στο 80-90% των νέων κάτω απ’ την ηλικία των 30 ετών (πχ στην Σιγκαπούρη).

Η μυωπία είναι διαθλαστική ανωμαλία κατά την οποία είναι ιδιαίτερα δυσχερής η μακρινή όραση, αλλά με οπτικά ή όχι βοηθήματα στην πλειονότητα των περιπτώσεων ο μύωπας αποκτά την φυσιολογική όραση του. Συγκεκριμένα η μυωπία εμφανίζεται όταν τα οπτικά ερεθίσματα δεν εστιάζονται πάνω στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδή χιτώνα . Αυτό συνήθως οφείλεται είτε στην επιμήκυνση του οφθαλμού, είτε στην αύξηση της καμπυλότητας του κερατοειδούς χιτώνα ή ακόμα και σε κατασκευαστικά προβλήματα του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις. Πολλές φορές η μυωπία συνυπάρχει και με άλλες διαθλαστικές ανωμαλίες, όπως αστιγματισμό και πρεσβυωπία .

Που οφείλεται η μυωπία;

Η μυωπία είναι πολλές φορές κληρονομική δηλαδή γενετικά προκαθορισμένη στο γονιδίωμα μας (DNA). Εξίσου, όμως, σημαντικός αναδεικνύεται ο περιβαλλοντολογικός παράγοντας. Η καθ’ έξιν κατάχρηση της καθιστικής εργασίας σε κλειστούς χώρους, καθώς και η καθιέρωση της οθόνης του υπολογιστή σε καθημερινό εργαλείο, στατιστικά τουλάχιστον, συνδέονται ισχυρά με τη μεγάλη αύξηση της διαθλαστικής ανωμαλίας της μυωπίας στις σύγχρονες κοινωνίες. Επίσης, μυωπία εμφανίζουν και ασθενείς που ταυτόχρονα έχουν πολύ σοβαρότερα οφθαλμολογικά προβλήματα όπως συγγενές γλαύκωμα , σφαιροφακία, οπτική νευροπάθεια, αλλά αυτό αφορά σε σπάνιες εξαιρέσεις.

Σταθεροποίηση μυωπίας

Η μυωπία είναι συνήθως επίκτητη. Αρχίζει στην πλειονότητα των περιπτώσεων στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, αν και αυτό μπορεί να γίνει και πιο πριν και πιο μετά. Εξαίρεση αποτελεί η συγγενής μυωπία που ο οφθαλμός είναι συχνά πολύ μυωπικός ήδη απ’ την ηλικία των 3 ετών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, η περαιτέρω αυξηση της μυωπίας δεν είναι δραματική και σταθεροποιείται σχετικά νωρίς.

Η μυωπία μπορεί να σταθεροποιηθεί κάποια στιγμή στην εφηβεία, αν και τις περισσότερες φορές υπάρχει μικρή αλλά σημαντική τάση περαιτέρω αύξησης όσο μεγαλώνουμε μέχρι την ενηλικίωση μας στα 18-21 έτη.

Κατηγοριοποίηση Μυωπίας

Η απλή μυωπία μπορεί να διαχωριστεί σε απλή ή σχολική μυωπία (school myopia) και στην προϊούσα ή κακοήθη μυωπία (malignant myopia) που οι βαθμοί ειναι συνήθως τουλάχιστον -10β και εσωτερικά το μάτι εμφανίζει αλλοιώσεις που δεν υπάρχουν στην απλή μυωπία όπως η μυωπική ωχροπάθεια. Ακόμα διακρίνουμε και την απλή μυωπία του νεαρού ενήλικα (college myopia) που αφορά σε άτομα που η μυωπία έχει μια μικρή τάση αύξησης ακόμα και κατά την τρίτη δεκαετία της ζωής τους.

Υπερμετρωπία – Τι είναι

Στην υπερμετρωπία επηρεάζεται κυρίως η κοντινή όραση (αλλά και σε κάποιο βαθμό και η μακρινή), καθώς το αξονικό μήκος του ματιού είναι κοντό σε σχέση με την καμπυλότητα και τη διαθλαστική δύναμη του κερατοειδούς. Η εστίαση των ακτίνων του φωτός γίνεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή.
Ο φυσιολογικός οφθαλμός έχει κατά τη γέννηση του ανθρώπου υπερμετρωπία. Σύμφωνα με την κλασσική θεωρία η υπερμετρωπία συνήθως αυξάνεται μέχρι τα μέσα περίπου του δημοτικού και μετά μειώνεται και μηδενίζεται στην εφηβεία. Ο οφθαλμός με υπερμετρωπία σ΄αυτή την ηλικία έχει τη δυνατότητα τέλειας όρασης ενεργοποιώντας τη διαδικασία της προσαρμογής.

Eνήλικας & Υπερμετρωπία

Βέβαια, αργότερα το αντανακλαστικό αυτό δεν είναι πάντα δυνατό να αντιρροπήσει έστω και μια σχετικά μικρού βαθμού υπερμετρωπία. Ο ενήλικας που έχει υπερμετρωπία, αρχικά αντιλαμβάνεται μια κόπωση, πονοκέφαλο και θολούρα μετά απο έντονο διάβασμα. Χωρίς όμως διορθωτικά υπερμετρωπικά γυαλιά ο υπερμέτρωπας είναι δυνατό να έχει και θολούρα, εάν δεν χρησιμοποεί γυαλιά για μακριά.

Παιδί & Υπερμετρωπία

Στο μικρό παιδί ο οφθαλμίατρος θα δώσει συνήθως γυαλιά υπερμετρωπίας για να βοηθήσει στην ανάπτυξη της διόφθαλμης όρασης. Αργότερα το οπτικό μας σύστημα ωριμάζει και ο έφηβος υπερμέτρωπας συνήθως δεν χρειάζεται καθόλου γυαλιά. Μεγαλώνοντας όμως η υπερμετρωπία που δεν έχει σταματήσει να υφίσταται (λανθάνουσα υπερμετρωπία) ξαναγίνεται συμπτωματική (κλινική –manifest υπερμετρωπία) και ο ασθενής ξαναγυρνά στα γυαλιά του. Κλινικά ο ενήλικας υπερμέτρωπας χρειάζεται προσαρμογή στους βαθμούς του πολύ συχνότερα απ΄τον μύωπα (ιδιαίτερα αν δεν έχει φορέσει καθόλου γυαλιά για πολλά χρόνια) και δεν είναι καθόλου σπάνιο κλινικά να βλέπουμε μια αύξηση των βαθμών της υπερμετρωπίας μέχρι την ηλικία των 55 ετών περίπου.

Η διάγνωση της υπερμετρωπίας πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο ο οποίος συνήθως υποβάλλει τον ασθενή σε περισσότερες εξετάσεις πέρα απ΄ τον έλεγχο της διάθλασης, ώστε να αποκλειστούν άλλες οφθαλμικές παθήσεις που μπορεί να συνυπάρχουν με την υπερμετρωπία.

Τι είναι ο αστιγματιμός;

Ο αστιγματισμός βασικά πρόερχεται από τον κερατοειδή χιτώνα. Όταν η καμπυλότητα του κερατοειδούς δεν είναι ομοιόμορφη στους διάφορους μεσημβρινούς του, τότε η εστίαση ενός αντικειμένου δεν είναι δυνατό να βρίσκεται ολόκληρη πάνω στον αμφιβληστροειδή. Η διαθλαστική πάθηση αυτή λέγεται αστιγματισμός (κερατοειδικός αστιγματισμός). Σπανιότερα, όμως, ο αστιγματισμός οφείλεται σε ανώμαλο κρυσταλλοειδή φακό που βρίσκεται πίσω από την ίριδα του οφθαλμού ή και σε ανωμαλία στην καμπυλότητα του οπισθίου πόλου (αμφιβληστροειδικός αστιγματισμός). Ο αστιγματισμός μπορεί να συνυπάρχει τόσο με μυωπία όσο και με υπερμετρωπία.
Αστιγματισμός – Συμπτώματα & Διάγνωση

Ο αστιγματισμός έχει ως βασικό σύμπτωμα τη θολή όραση. Επιπλέον, πολύ συχνά δημιουργεί κοπιωπία, δηλαδή κόπωση κατά την επισκόπηση κάποιου αντικειμένου που πρακτικά εκφραζεται με κόπωση, ζάλη, ερυθρότητα όταν κάποιος διαβάζει πολύ ώρα ή χρησιμοποιεί Η/Υ.

Tα συμπτώματα, συνήθως, επιδεινώνονται όταν κανείς προσπαθεί να διαβάσει με ελλιπή φωτισμό. Κλασσικό σύμπτωμα της αστιγματικής εκτροπής είναι ο βραδυνός πονοκέφαλος . Η διάγνωση του αστιγματισμού γίνεται κατά τον οφθαλμολογικό έλεγχο στο οποίο ελέγχεται η διάθλαση (διαθλαστικός έλεγχος). Είναι γεγονός, ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο αστιγματισμός συνυπάρχει με άλλες διαθλαστικές ασθένειες όπως μυωπία , υπερμετρωπία και πρεσβυωπία (ανάλογα με την ηλικία του αθενούς).
Πρεσβυωπία – Τι είναι

Η πρεσβυωπία αφορά σε όλους τους ανθρώπους ηλικίας άνω των 40-45 ετών. Σχετίζεται με την προοδευτική μείωση της κοντινής όρασης και οφείλεται σε αλλαγές και φθορά του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού που χάνει την ικανότητα να προσαρμόζει στις κοντινές αποστάσεις. Η σύγχρονη τεχνολογία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτές τις αλλαγές στην προσαρμοστικότητα του φυσικού μας φακού αλλά είναι σε θέση να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια σε αρκετές περιπτώσεις με διάφορες εναλλακτικές λύσεις που εξατομικεύονται σε κάθε περίπτωση.

Αμβλυωπία (Τεμπέλικο Μάτι): Τι είναι, διάγνωση, θεραπεία

Η πιο συχνή οφθαλμολογική πάθηση της παιδικής ηλικίας είναι η αμβλυωπία.
Η αμβλυωπία που συχνά αναφέρεται και ως «τεμπέλικο μάτι» και αποτελεί την αιτία εξαιτίας της οποίας τα παιδιά χάνουν περισσότερη όραση απ’ ότι απ’ όλες τις υπόλοιπες οφθαλμολογικές ασθένειες της παιδικής ηλικίας μαζί! Με τον όρο αμβλυωπία ο σύγχρονος οφθαλμίατρος αντιλαμβάνεται την κατάσταση όπου για κάποιους λόγους (που αναλύονται παρακάτω) η λειτουργία της όρασης δεν αναπτύχθηκε φυσιολογικά. Η δυσλειτουργία αυτή συνήθως αφορά τα οπτικά ερεθίσματα από τον ένα οφθαλμό. Ωστόσο μπορεί επίσης να αφορά και άλλες λειτουργίες της διόφθαλμης όρασης.
Αν τα πρώτα χρόνια της ζωής ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει καθαρές οπτικές εικόνες από το ένα μάτι ώστε να μάθει να τις αποκρυπτογραφεί/ αναλύει/ μεταφράζει σε «οπτική» πληροφορία, τότε δε θα μπορέσει ποτέ αργότερα να αναλάβει το δύσκολο αυτό έργο, ακόμα και αν τα οπτικά ερεθίσματα από το μάτι αυτό γίνουν πεντακάθαρα.
Η εγκεφαλική αυτή δυσλειτουργία αφορά το 5% περίπου του πληθυσμού. Δομικά τα μάτια είναι συχνά απόλυτα υγιή. Αν δεν ανακαλυφθεί σε μικρή παιδική ηλικία η αμβλυωπία γενικά δεν μπορεί να θεραπευτεί.

Ποια είναι τα είδη της αμβλυωπίας;

Υπάρχουν 3 βασικές αιτίες βλάβης στο μάτι που προκαλούν την αμβλυωπία.
Η στραβισμική που οφείλεται σε κακή ευθυγράμμιση των ματιών (στραβισμός ), η εξ’ ανοψίας που οφείλεται σε αποστέρηση της οπτικής πληροφορίας μπορεί να προσβάλει και τα δύο μάτια (πχ καταρράκτης) και την διαθλαστική αμβλυωπία που οφείλεται σε πολύ υψηλά ή και διαφορετικά διαθλαστικά σφάλματα (μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμό) ανάμεσα στα δύο μάτια.
Ποια είναι η θεραπεία της αμβλυωπίας;

Η αποτελεσματική θεραπεία της αμβλυωπίας είναι η έγκαιρη θεραπεία, δηλαδή η θεραπεία που θα γίνει τα πρώτα χρόνια της ζωής και αμέσως μετά την διάγνωσή της από ειδικευμένο οφθαλμίατρο.
Η θεραπεία στόχο έχει την αποκατάσταση της διαύγειας του οπτικού ειδώλου είτε βγάζοντας τον καταρράκτη, σηκώνοντας χειρουργικά τα βλέφαρα σε βλεφαρόπτωση κλπ (εξ’ ανοψίας αμβλυωπία) είτε δίνοντας γυαλιά ή φακούς επαφής το γρηγορότερο δυνατό (διαθλαστική/ στραβισμική).

Πιστοποιημένη θεραπεία αποτελεί επίσης η επικάλυψη του καλύτερου ματιού συνήθως στην περίπτωση της στραβισμικής αμβλυωπίας αλλά όχι μόνο.
Τα παιδιά συχνά χρειάζονται γυαλιά όρασης για διαφορετικούς λόγους από ότι οι ενήλικες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κατά την διάρκεια της ανάπτυξης της όρασης -μιας πολυδύναμης και πολυδιάστατης λειτουργίας και των δύο ματιών- τα γυαλιά όρασης μπορεί να είναι ένα πολύτιμο βοήθημα ώστε το οπτικό σύστημα (οφθαλμοί- διόφθαλμες λειτουργίες- οφθαλμοκινητικότητα- οπτική οδός-οπτικός φλοιός) να αναπτυχθούν σωστά.

Οι λόγοι που συχνά δίνουμε -σχετικά εύκολα- γυαλιά σε μικρά παιδιά είναι
• να διασφαλίσουμε την πιστότητα των οπτικών ερεθισμάτων από κάθε μάτι ξεχωριστά ώστε να αναπτυχθεί σωστά το οπτικό σύστημα.
• να βοηθήσουμε την ανάπτυξη της συνεργασίας (κινητική και αισθητηριακή) των δύο οφθαλμών σε περιπτώσεις που το παιδί «στραβίζει»
• να βοηθήσουμε την ανάπτυξη της όρασης στο «τεμπέλικο η αμβλυωπικό» μάτι ακόμα και όταν η διόφθαλμη όραση ενός παιδιού (με τα δύο μάτια ανοιχτά) είναι εξαιρετική
• η προστασία των ματιών και μάλιστα ιδιαίτερα του υγιούς ματιού όταν ο άλλος οφθαλμός έχει κακή όραση και ως εκ τούτου περιορισμό και του οπτικού πεδίου.

Πώς είναι όμως δυνατό να φορέσει γυαλιά ένα τόσο μικρό παιδί;

Η συχνότερη δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι η αποστροφή του γονέα για τα γυαλιά και όχι του παιδιού.
Πολύ συχνά οι γονείς επίσης εκφράζουν την ανησυχία τους ότι το παιδί θα συνηθίσει τα γυαλιά και η όραση του θα χειροτερεύει εξαιτίας των γυαλιών. Αυτό δεν είναι σωστό. Ο λόγος που δίνονται τα γυαλιά είναι να βοηθήσουν στην ανάπτυξη καλής όρασης η οποία συχνά δεν είναι δυνατή χωρίς αυτά.
Αν το παιδί βλέπει καλύτερα με τα γυαλιά σχεδόν πάντα τα αποδέχεται ανεξάρτητα ηλικίας.
Αν τα γυαλιά δίδονται ως βοηθήματα ενάντια στο στραβισμό συχνά χρειαζόμαστε την ενεργή βοήθεια του γονέα γιατί τα παιδιά αυτά αρκετές φορές βλέπουν το ίδιο καλά και χωρίς γυαλιά.
Από που θα προμηθευτώ τα γυαλιά;

Τι πρέπει να προσέξω;

Η επιλογή του σωστού σκελετού είναι σε κάθε περίπτωση πολύ σημαντική
Ο σκελετός πρέπει γενικά να επιτρέπει ώστε το παιδί να βλέπει από το κέντρο των φακών
Ο ειδικός παιδιατρικός σκελετός οφείλει να είναι εύκαμπτος και μαλακός και να κάνει στο παιδί τώρα…όχι του χρόνου όταν το παιδί θα έχει μεγαλώσει και πιθανότατα θα χρειαστεί έτσι κι αλλιώς καινούργια συνταγή και καινούργιο σκελετό…
Οι φακοί να είναι κατασκευασμένα από ελαφρά και άθραυστα υλικά. Δεν έχει κανένα νόημα να πάρει κανείς ακριβά κρύσταλλα υψηλού δείκτη διάθλασης όταν τις περισσότερες φορές τα γυαλιά λόγω ηλικίας χρειάζονται συχνές αλλαγές.
Προτείνουμε (εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων) πλαστικούς φακούς ή polycarbonate κεντρικού πάχους 3mm

H μυωπία στην παιδική ηλικία.

Αν και η μυωπία υπήρξε ανακάλυψη των αρχαίων Ελλήνων δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μόνο ελληνικό προνόμιο. Στις αναπτυγμένες κοινωνίες Ευρώπης και Αμερικής υπολογίζεται ότι σήμερα ένα στα τέσσερα παιδιά ηλικίας 12 με 17 ετών έχει μυωπία ενώ σε ορισμένες χώρες της Ασίας τα παιδιά χωρίς μυωπία ήδη αποτελούν εξαίρεση.
Πολλοί γονείς συχνά ανησυχούν για το γεγονός ότι τα παιδιά τους χρειάζονται γυαλιά για να βλέπουν ευκρινώς μακριά (μυωπία). Η ανησυχία τους γίνεται μεγαλύτερη όταν βλέπουν στο οφθαλμολογικό εξεταστήριο πόσο κακή είναι η όραση τους χωρίς βοήθεια και πώς χρόνο με το χρόνο τα νούμερα στις συνταγές μας γίνονται μεγαλύτερα και μεγαλύτερα…Είναι αλήθεια πως στην κλινική πράξη οι οφθαλμίατροι αντιμετωπίζουν ακόμα την μυωπία σαν σύμπτωμα που θέλει όλο και πιο δυνατά φάρμακα ( η καλύτερα πιο παχιά γυαλιά ) και αυτό γιατί δεν είναι ακόμα δυνατό να αντιμετωπιστεί ριζικά.
Παρόλα αυτά τα τελευταία χρόνια εκτός από την πρόοδο μας στην «συμπωματική» αντιμετώπιση της ασθένειας με καλύτερα, λεπτότερα γυαλιά, άνετους φακούς επαφής και την επανάσταση στα Laser αντιμετώπισης της μυωπίας, έχουν γίνει κάποια πρώτα δειλά βήματα πρόληψης της αύξησης της μυωπίας στους μικρούς μας ασθενείς.
Η επιστημονική έρευνα έχει βασιστεί σε έρευνα πρόκλησης μυωπίας σε πειραματόζωα (Confinement , Defocalization, Deprivation ) από την οποία έχουν επισημανθεί κάποιοι συσχετισμοί με γνωστές νευροδιαβιβαστικές ουσίες που μπορεί να έχουν αιτιολογική σχέση με την ανάπτυξη μυωπίας (όπως αύξηση του VIP και της μελατονίνης η μείωση της ντοπαμίνης στον αμφιβληστροειδή σε πειραματόζωα που αναπτύσσουν μυωπία και τον προστατευτικό ρόλο ουσιών όπως της απομορφίνης, της ρεζερπίνης και της ατροπίνης που προστατεύουν το πειραματόζωο από την αύξηση της μυωπίας). Γενικά στα πειραματόζωα η αποστέρηση καθαρής οπτικής πληροφορίας καθιστά τον οφθαλμό του πειραματόζωου μυωπικό.

Πριν συνοψίσουμε τα αποτελέσματα φαρμακολογικής η άλλης παρέμβασης για την συγκράτηση της μυωπίας αλλά και πρακτικές συμβουλές και πρέπει να τονίσουμε τα εξής:

• Από την ανάλυση των δεδομένων μεγάλων μελετών προκύπτει ότι σε κάθε μυωπικό παιδί αναμένεται ετήσια μέση αύξηση της μυωπίας τουλάχιστον μισού βαθμού, με αναμενόμενες μεγαλύτερες αποκλίσεις κατά την έναρξη της εφηβείας. Αυτή η αύξηση θεωρείται «φυσιολογική» με την έννοια ότι στα πλαίσια της «σχολικής» μυωπίας, εκτός από την ανάγκη χρήσης δυνατότερων γυαλιών ο οφθαλμός με 2 βαθμούς παραπάνω δεν κινδυνεύει απαραίτητα περισσότερο για π.χ. αποκόλληση, γλαύκωμα, καταρράκτη κλπ. Επίσης η ποιότητα όρασης με γυαλιά δεν είναι καλύτερη σε ένα μάτι με 2 βαθμούς μυωπία από ότι σε ένα μάτι με 4 βαθμούς.
• Επίσης η χρήση φακών επαφής ή μετά την ενηλικίωση η εφαρμογή Excimer είναι γενικά εξαιρετικά επιτυχημένη στα όρια της «σχολικής» μυωπίας ( περίπου έως -8.οοD ) και για το λόγο αυτό πολλές φορές η «θεραπεία» ανάσχεσης της αύξησης της μυωπίας πρέπει να γίνεται με γνώμονα το πραγματικό συμφέρον του ασθενή που πολλές φορές δεν είναι παρά να «ανεχθεί» τις τακτικές αλλαγές στα γυαλιά, όπως κάνουμε μέχρι σήμερα.
• Οι θεραπείες ανάσχεσης της αύξησης της μυωπίας στόχο να κρατήσουν την «κανονική» μυωπία χαμηλή. Αυτό δυστυχώς δεν ξέρουμε αν ισχύει και περιπτώσεις πολύ μεγάλων βαθμών μυωπίας (παθολογική- malignant μυωπία) που αποτελούν άλλη κλινική οντότητα πολύ πιο επικίνδυνη για την όραση και την υγεία του οφθαλμού.
• Η μυωπία που αφορά πλέον πάνω από 25% των παιδιών θεωρείται ότι είναι γενετικά πολυπαραγοντική ώστε να μην πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρξει μία θεραπεία αποτελεσματική σε όλες τις περιπτώσεις

Μετά από αυτές τις παρατηρήσεις θα παραθέσουμε τις πιθανές φαρμακευτικές παρεμβάσεις με βεβαιωμένη δράση σε πειραματικά τουλάχιστον μοντέλα αντιρρόπησης της αύξησης της μυωπίας

Α. Ατροπίνη: Φαρμακευτική ουσία με μακρόχρονη χρήση στην οφθαλμολογία. Στην ATOM, τη διεθνή πολυκεντρική μελέτη σε 400 παιδιά με μυωπία από -1 έως -6 βαθμούς, ενστάλαξη μιας σταγόνας κάθε βράδυ είχε στο τέλος 24 μηνών παρακολούθησης απόλυτη επιτυχία στη μη αύξηση της μυωπίας. Αντίθετα το άλλο μάτι του ασθενούς, όπου δεν έμπαινε η σταγόνα, η αύξηση ήταν η αναμενόμενη, δηλαδή άνω του ενός βαθμού κατά τη διετή παρακολούθηση. Η χρήση ατροπίνης είναι όμως προβληματική γιατί:
I/ η κόρη του ματιού μεγαλώνει (μυδρίαση) με αποτέλεσμα να φτάνει στους ψωτοϋποδοχείς στο εσωτερικό του ματιού φως μεγαλύτερης έντασης με απρόβλεπτες μακροχρόνιες συνέπειες για την υγεία των ματιών μικρών παιδιών.
ΙΙ/ Η ατροπίνη παραλύει την προσαρμογή ώστε τα παιδιά να μην μπορούν να δουν καθαρά κοντά.

Β. Για τους λόγους αυτούς προτάθηκε η Πιρενζεπίνη που έχει την ίδια επίδραση με την ατροπίνη στην ανάσχεση της μυωπίας σε 2 τουλάχιστον πειραματικά μοντέλα. Αντίθετα όμως με την ατροπίνη θεωρείται εκλεκτικός αναστολέας του Μ1 αντιχολινεργικού υποδοχέα ώστε να έχει την ευεργετική επίδραση στην ανάσχεση της μυωπίας χωρίς την μυδρίαση ή την κατάργηση της προσαρμογής. Η αγορά των δικαιωμάτων του σκευάσματος από τον φαρμακευτικό κολοσσό Novartis πριν από 3-4 χρόνια κάνει πολύ πιθανό να δούμε σύντομα το πρώτο σκεύασμα κατά της αύξησης της μυωπίας να χρησιμοποιείται μαζικά. Η πιρενζεπίνη όταν χρησιμοποιήθηκε ως gel σε καλά οργανωμένη μελέτη είχε ως αποτέλεσμα την μείωση της αύξησης της μυωπίας τα πρώτα δύο χρόνια κατά ~50%. Ως υποσημειώσεις αναφέρουμε : τα αντιχολινεργικά φαίνεται ότι λειτουργούν καλύτερα σε α/ μικρές ηλικίες, β/ σε μυωπίες που εξελίσσονται αργά γ/ για τα πρώτα 1-2 χρόνια ενώ υπάρχουν υπόνοιες ότι μετά η δράση τους μειώνεται (λόγω ταχυφυλαξίας)

Γ. Χρήση αντιϋπερτασιακών φαρμάκων που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση (αντιγλαυκωματική θεραπεία) αν και είχε δοκιμαστεί στο παρελθόν, δεν φαίνεται να έχει καμία επίπτωση. Ωστόσο τα παραπάνω δεν αφορούν τα πιο σύγχρονα φάρμακα δεν έχουν ποτέ κλινικά δοκιμαστεί για το λόγο αυτό.

Δ. Άλλες ουσίες με δράση στα μοντέλα μυωπίας σε ζώα που δεν έχουν δοκιμαστεί σε παιδιά είναι: το γλυκαγόνο, η οξυντομοντουλίνη, συναγωνιστές της ντοπαμίνης κ.α

Ανάσχεση της αύξησης της μυωπίας χωρίς φάρμακα

Α. Η αποφυγή χρήσης των γυαλιών συνεχώς, (χρήση των γυαλιών μόνο για μακριά) καθώς και η εσκεμμένη υποδιόρθωση στα γυαλιά που συνταγογραφούνται αλλά και η μη συνταγογράφηση γυαλιών καθόλου δεν σχετίζονται με τα δεδομένα που έχουμε ούτε με ανάσχεση αλλά ούτε και με αύξηση του βαθμού της παιδικής μυωπίας

Β. Η χρήση πολυεστιακών γυαλιών σε παιδιά έχει ερευνηθεί επίσης σε μεγάλες μελέτες. Η πιο αξιόλογη έγινε πρόσφατα στις Η.Π.Α (COMET study). Αν και το κέρδος για τον μέσο ασθενή ήταν μάλλον απογοητευτικό (αλλά στατιστικά σημαντικό) η μελέτη αποκάλυψε στον οφθαλμίατρο μια συγκεκριμένη υποκατηγορία ασθενών που η χρήση των ειδικών αυτών γυαλιών είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική (<50% λιγότερη αύξηση μυωπίας)

Γ. Η χρήση φακών ορθοκερατολογίας και ημίσκληρων φακών φαίνεται ότι σταθεροποιεί την μυωπία περισσότερο από την χρήση γυαλιών αλλά το αποτέλεσμα είναι παροδικό και φαίνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις οφείλεται μόνο στην επιπέδωση του κερατοειδούς και όχι σε αναστολή της επιμήκυνσης του σκληρού χιτώνα. Αντίθετα η χρήση μαλακών φακών έχει ενοχοποιηθεί ως και για «δραματική» αύξηση της μυωπίας στα παιδιά. Αν και δεν συμφωνούν όλοι οι ερευνητές και τα αποτελέσματα των μελετών των περασμένων δεκαετιών, ίσως δεν μπορούν να επεκταθούν σε όλους τους σύγχρονους τύπους φακών επαφής . Το ερώτημα αν η χρήση φακών έχει επίδραση στην ανάπτυξη περαιτέρω μυωπίας δεν έχει πραγματικά απαντηθεί ακόμα αλλά σύντομα θα υπάρχουν περισσότερα στοιχεία (the CLAMP-contact lens and myopia progression Study)

Δ. Οπτική εκπαίδευση βιοανάδρασης (biofeedback visual training) Εκτός από το βαρύγδουπο όνομα προϋποθέτει την ενεργή συμμετοχή του ασθενούς με τεχνικές χαλάρωσης των εξωφθάλμιων μυών. Στην πράξη αυτούς που έχει βοηθήσει είναι τους συγγραφείς με τα βιβλία με τους τίτλους «νικήστε την μυωπία σε 6 εβδομάδες» και βέβαια μόνο οικονομικά.

Ε. Η κινέζικη παραδοσιακή θεραπεία του «Qi Qong» που βασίζεται επίσης στην χαλάρωση, την ρεφλεξολογία και τον βελονισμό χρησιμοποιήθηκε και συνεχίζει να χρησιμοποιείται πιλοτικά σε σχολεία της Κίνας ενάντια στο ολοένα αυξανόμενο πρόβλημα της μυωπίας στην αναπτυσσόμενη κοινωνία της τεράστιας αυτής χώρας,

Κάποιες πρακτικές που δεν έχουν την σφραγίδα της επιστημονικής απόδειξης έχουν προταθεί από αξιόλογους ερευνητές ως συμβουλές. Πολλοί πιστεύουμε πως ίσως είναι εξίσου αποτελεσματικές με τα φάρμακα και τα ακριβά πολυεστιακά γυαλιά και μάλιστα χωρίς κόστος ή πιθανότητα επιπλοκών για τον ασθενή.

α. Το διάβασμα να μην γίνεται ποτέ σε απόσταση λιγότερη των 30 cm.
β. Κατά την διάρκεια του διαβάσματος να χρησιμοποιείται απαραίτητα καλός φωτισμός.
γ. Αν είναι δυνατόν να διαβάζει το παιδί με τα ‘παλιά’ λιγότερο δυνατά γυαλιά του η χωρίς γυαλιά για μικρές μυωπίες (2 βαθμών)
δ. Να γίνονται διαλείμματα κατά το διάβασμα ώστε να διακόπτεται η προσαρμογή
ε. Να γίνονται τακτικοί έλεγχοι της διάθλασης στα παιδιά χωρίς όμως να «κυνηγάμε» την όραση 10/10. Μικρή υποδιόρθωση της μυωπίας είναι θεμιτή αλλά άνω των 0.75Δ υποδιορθώσεις όχι μόνο δεν προστατεύουν αλλά πιθανό και να ευθύνονται για περαιτέρω αύξηση της μυωπίας..
ζ. Να μην φορά το παιδί τα γυαλιά του για μερικά λεπτά πρωί και βράδυ ανεξάρτητα του βαθμού της μυωπίας (2-3 λεπτά ίσως αρκούν).

Η αντιμετώπιση της μυωπίας με γυαλιά θυμίζει την επιδιόρθωση του ξεφούσκωτου λάστιχου ενός ποδηλάτου με αέρα χωρίς όμως το κλείσιμο της τρύπας. Ο περιορισμός της μυωπίας στην παιδική/ εφηβική ηλικία είναι ίσως ο ευκολότερος και καλύτερος τρόπος εξασφάλισης καλύτερης υγείας και όρασης του παιδιού σε ολόκληρη τη ζωή του ανεξάρτητα αν σαν ενήλικας θα επιλέξει να φοράει γυαλιά, φακούς επαφής ή να κάνει επέμβαση.

Αμφιβληστροειδής – Ωχρά Κηλίδα
Αμφιβληστροειδής

Ο αμφιβληστροειδής είναι ένας φωτοευαίσθητος χιτώνας που πληρεί το εσωτερικό του οφθαλμού, υποδέχεται το φως και στέλνει την εικόνα στον εγκέφαλο. Ο οφθαλμός είναι σαν μια κάμερα. Ο φακός στο μπροστινό μέρος του ματιού εστιάζει το φως πάνω στον αμφιβληστροειδή. Μπορείτε να σκεφτείτε τον αμφιβληστροειδή σαν το φιλμ της κάμερας.

Μονάδα Διαβητικής Αμφιβληστροειδοπάθειας-Αγγειακών Παθήσεων Αμφιβληστροειδούς
Ο σακχαρώδης διαβήτης προκαλεί βλάβες στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς. Στα όψιμα στάδια της πάθησης κινδυνεύει άμεσα η όραση των πασχόντων.

Μονάδα Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς Κηλίδας
Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας προκαλεί προβλήματα στη κεντρική όραση των πασχόντων, συχνά σε βαθμό που παρεμποδίζει σε μεγάλο βαθμό τη καθημερινότητα τους.

Γλαύκωμα ματιού: Τι είναι το γλαύκωμα, διάγνωση, θεραπεία

Γλαύκωμα

Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα παθήσεων του οφθαλμού, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την καταστροφή του οπτικού νεύρου. Το οπτικό νεύρο αποτελείται από νευρικές ίνες και μεταφέρει την εικόνα που βλέπουμε στον εγκέφαλο (εικ.1). Το γλαύκωμα ματιού είναι κατά κανόνα ασυμπτωματική νόσος και οι γλαυκωματικοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται την παρουσία της. Για το λόγο αυτό η έγκαιρη διάγνωση του γλαυκώματος είναι σημαντική και προλαμβάνει την ύπαρξη σημαντικής γλαυκωματικής βλάβης.
Για αυτό όλοι οι άνθρωποι άνω των σαράντα ετών και ιδιαίτερα όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος, πρέπει να εξετάζονται μια ή δύο φορές το χρόνο για γλαύκωμα.
Aιτιολογία εμφάνισης γλαυκώματος
Οι λόγοι που μπορεί να εμφανιστεί το γλαυκώμα ματιού δεν είναι γνωστές. Στις περισσότερες περιπτώσεις το οπτικό νεύρο καταστρέφεται από την υψηλή ενδοφθάλμια πίεση και στη μείωση της στοχεύουν όλες οι υπάρχουσες θεραπείες (φάρμακα, laser, χειρουργικές επεμβάσεις).

Η αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης τις περισσότερες φορές οφείλεται στην παρεμπόδιση της αποχέτευσης του υγρού που παράγεται στο εσωτερικό του ματιού μας, του υδατοειδούς υγρού. Το υδατοειδές υγρό παράγεται και αποχετεύεται συνεχώς. Αν για κάποιο λόγο παρεμποδιστεί η αποχέτευση του, τότε αυξάνεται η ενδοφθάλμια πίεση (εικ.2).

Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες κινδύνου που η ύπαρξή τους προδιαθέτει για την εμφάνιση γλαυκώματος. Τέτοιοι είναι η προχωρημένη ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, η φυλή, η μυωπία και οι αγγειακές παθήσεις.

Τα τελευταία χρόνια πολυκεντρικές μελέτες έδειξαν τη σημασία ενός νέου παράγοντα κινδύνου, του πάχους του κερατοειδούς. Εξεταζόμενοι με λεπτότερο κερατοειδή έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν γλαύκωμα σε σχέση με τους έχοντες φυσιολογικό ή αυξημένο πάχος κερατοειδούς.

Τι είναι ο Καταρράκτης Ματιών

Η θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού λέγεται καταρράκτης. Ο φυσικός φακός του ματιού (κρυσταλλοειδής) είναι διαυγής και βρίσκεται πίσω από την ίριδα. Μέσα από αυτόν περνάει το φως για να φτάσει στη συνέχεια στον αμφιβληστροειδή χιτώνα στην οπίσθια επιφάνεια του ματιού. Με την πάροδο της ηλικίας, ο φακός αυτός χάνει την αρχική του σύσταση και θολώνει (γεροντικός καταρράκτης). Σε μελέτες που έχουν γίνει, η συχνότητα του καταρράκτη είναι 50% σε ανθρώπους ηλικίας μεταξύ 65 – 74 ετών και αυξάνεται σε 70% σε ηλικίες άνω των 75 ετών. Η συνηθισμένη αυτή ασθένεια δεν είναι προνόμιο μόνο των ηλικιωμένων. Νεαρά άτομα, ακόμα και βρέφη, μπορεί να παρουσιάσουν καταρράκτη. Είναι δυνατό να προκληθεί, δηλαδή, και από άλλες αιτίες (τραυματισμοί, φάρμακα, ασθένειες, ακτινοβολίες) ή ακόμα και να υπάρχει από τη γέννηση (συγγενής καταρράκτης).

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα του καταρράκτη ματιών;

• Μειωμένη μακρινή ή κοντινή όραση
• Εξασθένηση στην αντίληψη των χρωμάτων
• Θάμβος & μείωση της ευαισθησίας των αντιθέσεων σε φωτεινό περιβάλλον.
• Εμφάνιση ή επιδείνωση μυωπίας.
• Λάμψεις και αντανακλάσεις γύρω από ορισμένα αντικείμενα (όπως ακτίνες γύρω από τα φώτα των αυτοκινήτων κατά την βραδινή οδήγηση).

Όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες:

• Οδήγηση (ειδικά το βράδυ).
• Διάβασμα ή παρακολούθηση τηλεόρασης.
• Γράψιμο ή άλλες ασχολίες που απαιτούν λεπτομερή παρατήρηση των αντικειμένων.

Τι ακριβώς είναι ο κερατόκωνος και πότε εμφανίζεται;

• Ο κερατόκωνος (keratoconus) είναι μια οφθαλμική κατάσταση στην οποία η φυσιολογική δομή – σχήμα του κερατοειδούς χιτώνα σταδιακά λεπταίνει, δημιουργώντας έναν κωνικού τύπου κερατοειδή (φανταστείτε το όπως ένα ‘βυζούνι’ σε λάστιχο αυτοκινήτου που χτύπησε δυνατά σε κάποια ανωμαλία του δρόμου). Η εξελισσόμενη λέπτυνση του κερατοειδούς επιδρά στην ποιότητα της όρασης. Τις περισσότερες φορές προσβάλλει και τους 2 οφθαλμούς (αμφίπλευρα) και σε προχωρημένο στάδιο είναι εφικτό να εντοπιστεί ακόμα και με γυμνό οφθαλμό (χωρίς μικροσκόπιο).
• Η διαταραχή συνήθως κάνει την εμφάνισή της σε νεαρούς ενήλικες και επηρεάζει τα πιο παραγωγικά χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου. Στα αρχικά στάδια χαρακτηρίζεται σαν προοδευτικώς εξελισσόμενος ανώμαλος αστιγματισμός που προσωρινά μπορεί να διορθωθεί με γυαλιά. Στη συνέχεια η πάθηση μπορεί να συνοδεύεται από μέτρια αλλά και σοβαρή πτώση της οράσεως.